Hoe zit het met de rechten en plichten van de leverancier van flexibele arbeidskrachten, van de zzp-er en de intermediair, wanneer de Inlener tijdelijk geen inzet wenst vanwege het coronacrisis die ons land in zijn greep houdt?

In deze FAQ geven we antwoord op de meest gestelde vragen.
Veel Inleners zullen – zeker tot 6 april aanstaande – minder gebruik willen maken van de inzet van flexibele arbeidskrachten en zzp’ers. Omdat er geen mogelijkheid is tot thuiswerken, de deuren van de organisatie zullen sluiten of om economische redenen.  

Veel Inleners beroepen zich op overmacht. Zij zijn doorgaans ook niet gehouden de leverancier en zzp’er te blijven betalen, want ‘geen inzet, geen vergoeding’.

Leveranciers kunnen daarentegen wel gehouden zijn het loon door te betalen, bijvoorbeeld aan uitzend- en payrollwerknemers. Kan de leverancier deze kosten verhalen op de Inlener of is dit het ondernemersrisico van de uitzend- en payrollwerkgever?

Deze vijf vragen en antwoorden bieden duidelijkheid.
1. Wanneer is er sprake van overmacht?
In de meeste in- en uitleenovereenkomsten zullen geen afspraken zijn gemaakt over overmacht (force majeure) die betrekking hebben op de ontstane situatie. In dat geval wordt teruggevallen op de wettelijke bepaling: ‘een tekortkoming kan de schuldenaar niet worden toegerekend, indien zij niet is te wijten aan zijn schuld, noch krachtens wet, rechtshandeling of in het verkeer geldende opvattingen voor zijn rekening komt’.
 
Omdat Inleners kort gezegd de verplichting hebben om te betalen en zzp’ers en leveranciers de verplichting hebben om arbeid te leveren, welke verplichtingen zij doorgaans nog best zullen kunnen nakomen, zal een beroep op overmacht van de Inlener richting de leverancier en zzp’ers naar alle waarschijnlijkheid juridisch geen stand houden.

2. Wat betekent dit voor de leverancier die arbeidskrachten ter beschikking stelt?
Behoudens de situatie dat de leverancier een inhuurgarantie is overeengekomen met de Inlener, betekent dit dat zij geen vergoeding ontvangen van de Inlener wanneer er tijdelijk niet is gewerkt. In de meeste overeenkomsten staan bepalingen als: ‘alleen de uren die daadwerkelijk door de Leverancier zijn gewerkt voor de Klant in het kader van de Werkopdracht worden aan Leverancier vergoed’.

De leverancier kan echter wel een loondoorbetalingsverplichting hebben jegens haar payroll- en uitzendwerknemers. Het financiële risico komt dus te liggen bij de leverancier van flexibele arbeidskrachten.

Gelet op de aard van de contracten en vanuit de gedachte dat de leverancier werktijdverkorting (WTV) kan aanvragen komt dit ook niet vreemd of onredelijk voor. Overigens wordt deze WTV nu vervangen door de Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkbehoud (NOW). Een nieuw loket, hierover wordt binnenkort meer bekend.  

FASE A
In fase A geldt gedurende de looptijd van de uitzendovereenkomst geen loondoorbetalingsverplichting tenzij schriftelijk anders is overeengekomen.
 
Let op. Een Fase A-contract met een uitsluiting van de loondoorbetalingsverplichting geldt als een oproepovereenkomst. Hiervoor geldt dus ook de zogeheten 4 dagen-termijn voor wat betreft de oproep. Als de oproep binnen 4 dagen voor aanvang van de arbeid wordt ingetrokken, dan heeft de uitzendkracht loon over de uren van de (geannuleerde) oproep. De vraag is voor wiens rekening dit komt. Als hierover niets is bepaald in de overeenkomst tussen het uitzendbureau en de inlener, dan zal het uitzendbureau het loon m.b.t. deze geannuleerde oproep aan de uitzendkracht moeten betalen op grond van artikel 7:628a lid 3 BW en kan zij dit niet factureren aan de inlener.
 
FASE B / C
Belangrijk uitgangspunt is dat bij een Fase B-contract in beginsel er geen uitsluiting van de loondoorbetalingsverplichting is.
 
Als geen urengarantie is overeengekomen, hoeft de inlener de uitzendkracht niet in te zetten. In dat geval zijn er ook geen uren die het uitzendbureau kan factureren aan de inlener. Nu er geen uitsluiting van de loondoorbetalingsverplichting is, moet het uitzendbureau aan de uitzendkracht het laatstverdiende feitelijk loon betalen zolang en/of voor het deel van de arbeidsduur dat de uitzendkracht niet werkt. Voor het uitzendbureau vallen deze loonkosten onder de loonsom waarvan het een deel gecompenseerd kan krijgen als zij in aanmerking komt voor de NOW.
 
Als er wel een urengarantie is overeengekomen, zal het uitzendbureau deze uren wel kunnen factureren aan de inlener. Dat de inlener de uitzendkracht over deze gegarandeerde uren niet inzet, komt dan voor rekening en risico van de inlener. Het uitzendbureau zal over deze gegarandeerde uren dan ook het loon van de uitzendkracht moeten uitbetalen. Ook hiervoor geldt dat het uitzendbureau dit gecompenseerd zal kunnen krijgen als zij in aanmerking komt voor de NOW.
 
De compensatie vanuit de NOW kan een leverancier ook weer toepassen bij het doorbelasten van gemaakte kosten en komt daarmee een Inlener tegemoet.
 
3. Wat betekent dit voor de zzp’er?
Een zzp’er ziet zich net als de leverancier geconfronteerd met het tijdelijk wegvallen van zijn inkomsten. Voor een zzp’er geldt immers dat alleen daadwerkelijk gewerkte uren vergoed worden. Een opzegtermijn in een overeenkomst zegt iets over de duur van de opdracht en het aantal uren is een indicatie van wat nodig wordt geacht. Echter is het aantal genoemde uren géén urengarantie (en daarmee afname verplichting) en garantie op betaling van niet gewerkte uren. Dit het verschil tussen dienstverband en ondernemerschap. Het kabinet heeft een aantal maatregelen aangekondigd die specifiek gericht zijn op steun aan zzp’ers. De BBZ regeling (Besluit bijstandverlening zelfstandigen) wordt fors verruimd. Zelfstandigen die plots (vrijwel) zonder inkomen zitten, kunnen een inkomen op minimum niveau krijgen (een gift ipv een lening). De vermogenstoets of toets op het inkomen van de partner vervalt tijdelijk. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid komt binnenkort met meer informatie hierover. Voor zzp’ers geldt, net als voor andere ondernemers, ook de mogelijkheid tot uitstel van het betalen van (vrijwel alle vormen van) belastingen.

4. Hoe werkt dit met doorleencontracten via een intermediair?
De situatie is geheel gelijk. Een intermediair is jegens haar Inlener de leverancier en jegens haar leverancier de Inlener. Een intermediair is een partij in de keten die doorgaans de voorwaarden met de Inlener 1-op-1 spiegelt naar de leverancier en ingeleende zzp-er.

5. Waar kunnen uitzend- en payrollwerknemers terecht voor doorbetaling van loon?
Bij hun werkgever. De werkgevers geldt dat de regeling voor werktijdverkorting (WVT) tijdelijk wordt vervangen door de Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkbehoud (NOW).
 
Anders dan de WTV gaat de NOW uit van omzetverlies: bij een verwacht omzetverlies 20% of meer kan bij UWV een tegemoetkoming in de totale loonkosten worden aangevraagd van maximaal 90%. Hoe het omzetverlies moet worden gemeten, en wat er precies onder loonkosten moet worden verstaan – vallen bijvoorbeeld ook de pensioenpremie en vakantiegeld daaronder? – is op dit moment nog niet bekend.

Wat wel duidelijk is, is dat het gaat om de loonsom van zowel vaste werknemers als werknemers met een flexibel contract (onder wie ook oproepkrachten). Ook uitzendbureaus kunnen voor de bij hen in dienst zijnde uitzendkrachten een beroep op de regeling doen.  Deze regeling geldt met terugwerkende kracht vanaf 1 maart.
 
Zie deze website van het ministerie van Sociale Zaken voor meer informatie.
 
6. Overige handige links
Overzicht handige informatiebronnen Algemene informatie voor ondernemers inzake coronavirus: Handige informatie voor werkgevers en ondernemers (rijksoverheid.nl)
Welgestelde ondernemersvragen over corona (kvk.nl) 
Kamerbrief over economische maatregelen met betrekking tot coronavirus 
Werktijdverkorting, tegemoetkoming dekking personeelskosten Informatie over aanvragen werktijdverkorting
Additionele financiering voor overbrugging liquiditeitsproblemen Informatie over verruimde BMKB-regeling voor ondernemers
Uitstel van belastingbetaling Uitstel van belastingbetaling als gevolg van coronavirus 
Uit-en doorbetaling uitzend- en payrollkrachten 
Bijstand voor zelfstandigen